Na vele jaren yogales aan groepen yogaleerlingen in de veilige en gezegende atmosfeer van een yogacentrum, aan bezoekers van een sportschool die met heel andere intentie kwamen, aan groepen senioren met weer een andere instelling en benadering, kwam er een nieuwe uitdaging. Altijd in de vorm van een onverwachte vraag, waar we nooit ‘nee’ tegen zeggen: “Kan je een Stoelyoga-workshop verzorgen voor onze oudere psychiatrische patiënten?”… Het werd een totaal nieuwe, heel leerzame en hartverwarmende ervaring.
De Yoga-wetenschap leert dat we omhoog kunnen in het bewustzijn en omlaag, naar voren en naar binnen. Omhoog wil zeggen contact maken met hoger bewustzijn – sommigen hebben dat al van nature; anders gezegd: geestelijk worden of contact maken met het geestelijke bestaan. Omlaag wil zeggen ‘aarden’, in contact komen met het fysieke bestaan, het lichaam. Naar voren wil zeggen in actie komen, de wereld in gaan. “We zijn in de wereld om te handelen“, zegt een groot Yogi. Met naar binnen wordt bedoeld naar de diepte van jezelf gaan – en je zou kunnen zeggen “de wereld uit gaan” – en contact maken met je Ware Zelf; dit is overigens het eerste doel van de Yoga, maar dat is in het Westen helaas weinig bekend. En dan hebben we het nog maar niet over het echte doel van Yoga.
Deze vier richtingen passen we toe in de yoga-workshops die bij Antes worden gegeven. Echter, de mate waarin en het moment hangen af van de samenstelling van de groep, die elke keer anders is. Daar ligt de uitdaging: per keer kijken “wat voor vlees we in de kuip hebben” en dan al improviserend datgene bieden wat de mensen in deze betreffende groep nodig hebben en aankunnen. Als docent kun je vooraf afstemmen op de les en aanvoelen hoe deze zich zal ontwikkelen qua sfeer en energie en hoe de deelnemers zullen zijn. Soms is er tevoren een ingeving van een bepaalde oefening of thema dat de betreffende workshop zal dragen. Maar verder moet in het moment gezien en aangevoeld worden wat nodig is, waar het accent komt te liggen (adem, begrip, stilte, beweging – zacht of stevig) en welke oefeningen wel en welke niet gedaan kunnen worden.
Het voornaamste hulpmiddel bij het bewegen in een bepaalde richting in het bewustzijn is de Adem – eenvoudige ademoefeningen kunnen hierin bijzonder effectief zijn. Daarnaast wordt het lichaam gebruikt, omdat dat het instrument is dat het makkelijkst te bedienen en te bereiken is. Soms wordt het mentale – het denkvermogen – aangesproken om via begrip en begrijpen de weg te wijzen. Vaak wordt daarbij het herkenbare alledaagse en de eigen ervaring van cliënten gebruikt. Het meest belangrijke instrument dat men ter beschikking heeft is de Aandacht. We leren tijdens de yogaworkshops in de eerste plaats bewust te worden van deze aandacht (“waar is je aandacht nu”) en deze bewust te gebruiken door deze ergens op te richten en daar vast te houden. Aandacht is het begin van echt bewust-zijn.
De uitdaging is de gigantische diversiteit in ouderen die in de Yoga-workshops komen en de problematiek die we bij hen zien. Sommigen zitten juist hoog in hun bewustzijn (‘sattva‘: wazig voelen, gauw duizelig, dromerig, afwezig, naast zichzelf staan, etc.) en hebben oefenmateriaal nodig om te landen. Anderen zitten laag in het bewustzijn, (‘tamas‘: loom, lui, traag, geen zin om in actie te komen, lethargisch) en moeten geactiveerd worden. Sommigen hebben het contact met hun lichaam volledig verloren en voelen niets, kunnen ook niet goed bewegen. Anderen zijn zichzelf helaas volledig kwijtgeraakt; waarbij de ene zich daarvan bewust is en een ander weer totaal niet.
De beste manier om uit het ene of ander uiterste (sattva of tamas) te komen is door middel van actie. Actief worden (‘rajas‘) – maar dan zonder daarin energie te verspillen of eruit te gooien – kan een cliënt uit de vastzittende toestand halen. Sommigen zijn fysiek bijna te beperkt om überhaupt iets te doen. Ze hebben vastzittende en pijnlijke spieren en spiergroepen, vaak in de nek en schouders, rug en ledematen. Of ze lijden aan blessures die hen hinderen in de beweging of hen zelfs beletten te bewegen. Ook zien we veel deelnemers met pijnlijke gewrichtsklachten waardoor hun beweging wordt belemmerd.
Inmiddels van een zzp-relatie met Antes overgegaan in vaste dienst als ‘activeringsmedewerker’. Op de toegangspas staat gelukkig ‘Yogadocent’, want dat ben je natuurlijk in hart en nieren. Toch is die HR-term – activeringsmedewerker – wel toepasselijk, want voortdurend ben je bezig te proberen de deelnemers wakker te schudden, uit hun lethargie en zelfmedelijden te trekken, en ze duidelijk te maken dat als ze willen dat er iets verandert, zij zelf in actie moeten komen. Want uiteindelijk kan iemand alleen zelf zichzelf veranderen; alle anderen kunnen alleen maar als gids dienen.
Wil je Yoga doen om anderen te helpen?
Maak een kennismakingsafspraak.
06 2414 5299
cor@siddharthadreamworks.nl
